Sommaren eg lærte å vandre

PÅ VEG: Med Grimsdalen like rundt hjørnet er det nesten som ein kan lukte middagen på Grimsdalshytta.
PÅ VEG: Med Grimsdalen like rundt hjørnet er det nesten som ein kan lukte middagen på Grimsdalshytta. Foto: Line Hårklau

Tur for meg har alltid handla om toppar. Gleda ved å gå opp, gleda ved å gå ned. No skulle eg prøve meg på sjølve vandringa, fem dagar gjennom Rondane.

TEKST OG FOTO: LINE HÅRKLAU// DNTS ÅRBOK 2018

Eg blir stadig fascinert og imponert over den eldre garde si evne til å hugse årstal. Og då snakkar vi ikkje om årstal kor store globale hendingar fann stad. Eg tenker på det eg vil kalle mindre vesentlege ting, men som absolutt kan vere minneverdig. Som då ein fekk sin første bil, eller då ein høgst perifer slektning gifta seg med ei frå feil bygd.

Sjølv ser eg tilbake på mine 30 år og ei smørje av små og store hendingar. Men eg har tenkt på det. Eg trur eg vil hugse sommaren 2018, av to årsaker. Det var sommaren kor til og med vestlendingar bad til høgare makter om regn – og det var sommaren eg lærte å vandre i fjellet. Lat meg utdjupe det siste.

Fjelltur vs. fjellvandring 
Det starta tidleg på sommaren då eg gjekk seks timar frå Gjevilvasshytta til Jøldalshytta i Trollheimen, utan å ete nista mi. Kvifor? Fordi eg ikkje hadde vore på ein fjelltopp undervegs.  Heile livet mitt har fjelltur vore eit enkelt konsept; først går du opp på ein topp, deretter går du ned igjen, gjerne kortaste og brattaste veg. Motivasjonen følgjer i same spor; først gler du deg til å kome opp, deretter til å kome ned. Det betyr ikkje at ein må haste av garde, eller at sjølve turen er uviktig, men det er ingen tvil om at toppen er noko spesielt. Her sleng du frå deg sekken, tek fram matpakka, krokanrullen, kanskje ein boks Pepsi Max på ein god dag. Så ser du utover, og på eit vis blir skiljet frå kvardagen og karusellen der nede så fysisk og konkret. Det blir gjerne klisjefylt når ein snakkar slik, men eg kjenner på ein unik fridom når eg står på ein fjelltopp.

I Trollheimen fann eg meg sjølv gåande bortover i fjellet. Det gjorde det heile komplisert. Når skulle eg ta pause? Når skulle eg finne fram matpakka? Eg hadde ingen topp å gå etter og kjende på ei uro etter å sjå kva som gøymde seg bak neste høgde og neste sving. Så ærleg må eg vere at eg rett og slett kjeda meg litt i det slake landskapet. Då forstod eg at eg måtte ta grep, eg måtte omfamne ein ny måte å gå i fjellet på. I staden for fjelltur, måtte eg no starte med fjellvandring.

Les også: Skog på fjelltur

Artikkelen fortsetter under bildet.

PAUSE: Fordelen med å gå åleine i fjellet er at du kan stoppe akkurat når du har lyst. Utfordringa er å faktisk gjere det. Finne roen, ikkje haste med å gå vidare.
PAUSE: Fordelen med å gå åleine i fjellet er at du kan stoppe akkurat når du har lyst. Utfordringa er å faktisk gjere det. Finne roen, ikkje haste med å gå vidare. Foto: Line Hårklau

Lav og pistasjis
Eg veit ikkje om det finst noko skilnad på fjelltur og fjellvandring, men i mitt hovud symboliserer vandring ei form for tilstand kor «her og no» er det viktigaste. Og dette må jo vere fjellvandring, tenker eg, der eg i midten av august ligg på magen og studerer reinlav gjennom makrolinsa på kameraet mitt. Knapt ein time har gått sidan eg hoppa av toget på Hjerkinn stasjon, og endå kortare tid sidan siste jobbmail blei sendt. Men no har fjellet mi fulle og heile merksemd.

Eg let folk passere undervegs og innser at eg har blitt den som lurer på kvifor folk har det så travelt. Legg dei merke til at hausten så vidt har banka på døra og farga nokre av blada gule? Eller at det grøne landskapet minner om pistasjis? Etter kvart som dei mektige Rondetoppane dukkar opp i horisonten, slår det meg. Kan det vere at dei andre har det travelt av ein grunn? Startar middagen på Grimsdalshytta kl.18.00 i staden for 19.00?

Ni minutt over seks lukkar eg opp porten til hytta, etter ein innspurt trigga av frykta for å gå glipp av sjølve høgdepunktet på ei betjent DNT-hytte; forrett, hovudrett og dessert akkompagnert av innføring i lokalhistorie og tryggleiksrutiner. Puh! Matsalen er tom og krisa avverga. Eit par timar seinare skrapar eg siste rest av heimelaga, himmelsk og heil-lokal rabarbrapai ut av dessertskåla.

Stein
– Her i Grimsdalen er det frodig. Det blir meir steinete innover i Rondane, fortel vertskapet på hytta, før eg knyter på meg fjellskoa og legg ut på neste etappe.

Opp gjennom bjørkeskogen og over det som verkar som eit uendeleg teppe av lav og dvergbjørk, lurer eg på kor dei berykta steinane blir av. Men brått står eg ved inngangen til Dørålglupen og har funne dei. Her er det stein. Mykje stein. I starten er det spanande å gå gjennom den tronge passasjen i fjellet. Etter kvart lurer du på om du nokon gong vil kome ut i andre enden. Men joda, plutseleg strekk Rondane ut armane og ønsker deg velkomen.

Frå rommet på Øvre Dørålseter ser eg dei alle saman stå og flotte seg i kveldslyset. Er det mogleg å sjå seg mett på fjell? Eg skal vere ærleg med deg Rondane, Jotunheimen har alltid stått mitt hjarte nærast, men her og no er du jammen fin, du også. 

Les også: Turen jeg aldri glemmer

Artikkelen fortsetter under bildet.

RO I SJELA: Rom  med fjellutsikt på  Øvre Dørålseter.
RO I SJELA: Rom med fjellutsikt på Øvre Dørålseter. Foto: Line Hårklau

Tåkete topp
Høgronden strekk seg 2115 meter over havet og ligg på vegen mellom Dørålseter og Bjørnhollia. Nokre vil kanskje heller kalle det ein omveg, sidan du også kan gå ei enklare rute gjennom dalen, men eg var aldri i tvil. I dag skal eg til topps!

Eg kjenner på ei uro under frukosten. Det er ei tøff etappe som ligg framfor meg. Nokon eg møtte på Grimsdalshytta brukte 12 timar. Kartet anslår ti. Eg følger i spora til eit ungt par som startar berre nokre minutt før meg. Dei har sett T-en på ulltrøya mi, og eg kjenner på presset. Det er tross alt knytt visse forventningar til ein DNT-representant. Du må vere stødig på kart og kompass og sterk i oppoverbakkane. Og det er når eg står i tjukkaste og brattaste steinrøysa at eg kjenner det sviktar på sistnemnde punkt. Her snakkar vi effektive høgdemeter, og eg kan berre gløyme å halde følge med dei to fjellgeitene framfor meg. Eg skuldar på at eg har gått for mykje bortover dei siste dagane.

Tåka som trugar med å legge seg på toppane, kjem stadig nærare medan eg pustar, klyv og balanserer meg opp over steinane. Med hyppige pausar snur eg meg for å sjå utover, og eg blir stadig meir spent på utsynet som ventar på toppen. Der, der er varden! Men kor er resten av verda? Alt er kvitt, og det er surt og det er kaldt. Eg skal vere den første til å innrømme at mi idylliske omtale av topptur ikkje alltid har rot i verkelegheita, for her er ingen stad å vere. Like fort som eg kjem opp, startar eg på turen ned. Stein, stein, stein, og ned, ned, ned, før det går bittelitt opp og eit seigt stykke bortover til Bjørnhollia. Ah! Her finst lune tømmerveggar, tørre sokkar og iskald cola – sjølve oppskrifta på lykke etter åtte timar på beina.

Tissetrang
Fjellvandring eignar seg best i godt vêr, eller i det minste opphald, spør du meg. På stien frå Bjørnhollia gjennom Illmanndalen til Rondvassbu, er alle fine tankar om «her og no» kasta i næraste oversvømde bekk. Vinden piskar regnet i alle retningar, og det superlette regntøyet resignerer skuffande kjapt.

Eg passerer ein far med tre unge gutar, idet han står og matar dei med smågodt. – Vil du ha ein du også? spør han. Entusiastisk plukker eg eit kirsebær frå ziplock-posen. Vi har møtt på kvarandre på hyttene, og far i huset har ikkje lagt skjul på at søtsakene er avgjerande for graden av suksess. I dag er lang matpause uaktuelt, og for kvar 500. meter stoppar dei i det rufsete vêret for å fylle på med rask energi.

Sjølv orkar eg ikkje tanken på å stoppe eit sekund. Lenge har eg prøvd å undertrykke den gryande tissetrangen, men innser at det ikkje går lenger. Eg siktar meg ut ein flekk i fjellsida ved Fremre Illmanntjønne, dog med meir innsyn enn eg set pris på. Både eg og blæra oppfattar at lettelsens time er like rundt hjørnet, idet eg stoppar og skal ta av meg sekken. Det er derfor tillaup til panikk når framdrifta får ein brå stopp. Hendene mine er pinnestive av kulde og evnar ikkje å åpne klipsen på hoftebeltet. Eg stirrer intenst på tommel og peikefinger i håp om at fleire nervebaner skal aktiverast, men responsen er fråverande. Med hjelp frå den andre handa poppar omsider klipsen frå kvarandre. Vidare følger ein serie av
desperate manøvrar for å opne brystreim, regnbukse og den jækla buksa under der igjen, samtidig som eg utfører den velkjende tissatrengt-dansen.

På eit eller anna vis endar det godt, men eit nytt slag må utkjempast på Rondvassbu når alle kle frå topp til tå skal av, og tørt skal på. Hjelpes så hjelpelaus ein blir med stivfrosne fingrar. Etter ein rekordtørr sommar, er det tydeleg at alle rutinar for trygging av både meg sjølv og eigendelane mot fukt har gått i gløymeboka. Lakenposen er klissblaut og mobilen har takka for seg. På kvelden smyg eg meg inn i matsalen med shorts, i mangel av tørre bukser. Eg drar ullsokkane så langt opp på leggen som eg klarar for å tette gapet, men slår meg fort til ro med at her er takhøgda stor når det kjem til middagsantrekk.

Les også: Fem nasjonalparkturer

Artikkelen fortsetter under bildet.

STEIN: Høgronden godt oppsummert.
STEIN: Høgronden godt oppsummert. Foto: Line Hårklau

Gledeleg gjensyn
Eg veit ikkje om eg nokon gong har fått ein så god klem som den eg uventa og brått tar del i like utanfor Rondvassbu morgonen etter. Eg veit knapt kva han heiter, men for om lag ein månad sidan møtte eg han og kjærasten på Rabothytta i Nordland. Vi sat i hytteveggen og prata om fjell og tur, om drenering av hus og gud veit kva. Dei gav meg skyss vidare til Saltfjellet og spanderte is på vegen. Truleg kunne dei vore foreldra mine, men i fjellet blei vi kjent som likesinna turgåarar. I Lønsdalen vinka eg farvel og trudde aldri eg skulle sjå dei igjen.

– Kva er oddsen for at vi skulle møtast her, spør vi kvarandre, like overraska begge to.

Medan han er på veg inn i fjellheimen på sin årlege guttetur, er eg på veg ut. Vi blir ramma av ei gjensynsglede eg trur ingen av oss skjønar noko av, for vi kjenner jo eigentleg ikkje kvarandre.

– Vi må rekke båten, seier ein av kompisane hans, og etter nok ein klem tar vi farvel på ny.

​​​​​​​Framleis veit vi like lite og like mykje om kvarandre. Framleis er sjansane enormt små for at vi sjåast igjen. Medan Storronden lettar på sløret og Rondvatnet glitrar, forlet eg fjellet og denne forunderlege bobla kor alt kan skje. Med blaute fjellsko og tvilsam odør, trampar eg inn på toget på Otta, det same toget som for 58 minutt sidan tøffa forbi Hjerkinn stasjon. På same ruta brukte eg fem dagar, det er fjellvandring, det.

Les også: Fem turer fra hytte til hytte

RUTE
Rondane på langs: Hjerkinn–Grimsdalshytta– Øvre Dørålseter–Bjørnhollia– Rondvassbu–Spranget
Lengde: 70 km. 5 dagar, à 4–9 timar
Nivå: Middels–Krevande
Adkomst: Tog til Hjerkinn. Retur: Buss frå Spranget til Otta (berre i sesong).
Kart: Turkart Rondane nord, 1:50 000 Nordeca
Les meir: ut.no/tur/2.2746

OMRÅDET
Hyttehistorie

I dag ligg turisthyttene som perler på ei snor gjennom Rondane, men slik har det ikkje alltid vore. Då folk søkte til fjells for rekreasjon på slutten av 1800-talet, var det setrene som tok i mot dei. Fleire av turisthyttene du finn i dag er opprinneleg gamle setre. Men den aller første DNT-hytta i Rondane blei bygd i stein like under toppen av Høgronden i 1882. Framleis står Høgrondbue der som eit lite krypinn ein kan oppsøke når vêret slår seg vrangt.

FORFATTAR 
Line Hårklau
Line er utdanna fotojournalist frå OsloMet og jobbar no i DNT. Ho har vakse opp ved foten av Jølstrafjell, men er busatt i Oslo. Derfor lengtar ho stadig etter toppar. Ho har også gjort arbeid for blant anna friluftsmagasinet UTE og A-magasinet.

Annonse